محمد يوسف حريرى
70
فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )
عظمت خداوندى است . قصاص حفظ زندگى و حيات آنهاست . بلاهاى وارده بر ايوب و شكيبايى او توجهى است . دادن هدايت به موسى و به ميراث گذاشتن تورات وسيلهء هدايت و يادآورى است . داستان حضرت يوسف بايد پندى باشد . و به اينكه صاحبان خرد بايد بدانند كه تقوا و ترس از خدا بهترين زاد و توشهء آنهاست و حقيقت اعطاى حكمت و دانش را از طرف خداوند جز صاحبان خرد ديگران متذكر نشوند . ( دائرة الفرائد ، ج 2 ، ص 1085 الى 1090 ) اولوا الامر ( - ا ) أَطِيعُوا اللَّهَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ ( نساء - 59 ) 1 . امر به معروف كنندگانند . 2 . فقها و اهل دين هستند كه مطيع خدا باشند . 3 . امرائى هستند كه در زمان حضرت رسول اكرم بودند . 4 . اهل حل و عقدند . كسانى كه اهليت براى مشورت داشته اهل شورى و خواص پيامبر بودند . 5 . خلفاى راشدين هستند . 6 . ائمه اطهارند - اين اعتقاد اماميه است ( چرا كه متكلمين در فقه و حديث خبرهاند . فرماندهان سريهها در يك سريهء خاص حكومت داشتند . در مشورتهاى پيامبر اكرم هم مؤمنين بودند و هم منافقين . در مورد خلفاى راشدين اگر آيه مختص به زمان رسول اللّه است پس بايد در خصوص آنها حديث و تاريخ چيزى گفته باشد ، و اگر آيه عموميت دارد لذا پس از قطع حيات اين عده حكم آيه هم قطع مىشود . ) دقت در آيه مىرساند كه اولى الامر مانند رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله مطلقا در هر كار مطاعاند و كسى حق اعتراض نسبت به آنها ندارد همچنان كه نسبت به رسول خدا صلّى اللّه عليه و إله ندارد در اين صورت قهرا بايد اولى الامر كسانى باشند كه مثل آن حضرت داراى علم و عصمت باشند . اينان تالى رسولاند . بنابراين ائمهء معصومين ( عليهم السلام ) در چنين مقامى هستند و از امام باقر و صادق ( عليهما السلام ) روايت شده : « به درستى كه اولى الامر ائمهاند از آل محمد كه حق تعالى طاعت ايشان را واجب گردانيده بر همهء بندگان على الاطلاق همچنان كه واجب گردانيده است اطاعت خود و طاعت رسول خود را بر همه » ( قاموس قرآن ، منهج الصادقين ، ج 3 ، ص 53 ، الميزان ، ج 9 ، ص 36 ) اولوا العزم ( - ع ) فَاصْبِرْ كَما صَبَرَ أُولُوا الْعَزْمِ مِنَ الرُّسُلِ ( احقاف - 35 ) به اعتقاد اماميه سادات انبياء ( انبياء اولوا العزم ) پنج نفرند و آن پنج نفر صاحبان شريعتهايند كه عبارتند از حضرت نوح و ابراهيم و موسى و عيسى و محمد صلّى اللّه عليه و إله و حضرت محمد سيد ايشان و افضل ايشان است . و در تسميهء آنها به اولوا العزم از امام رضا عليه السّلام روايتى است به اينكه ايشان صاحبان عزائم و شرايع باشند . ( اعتقادات ، ص 113 - عيون اخبار الرضا ، ص 314 ) اولوا العلم ( - ع ) شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ وَ الْمَلائِكَةُ وَ أُولُوا الْعِلْمِ قائِماً بِالْقِسْطِ ( آل عمران - 18 ) دانشمندان ( اولوا العلم ) به واسطهء شگفتىهايى كه از جهان آفرينش برايشان ثابت شده و مىدانند غير از خداوند كسى توانايى پديد آوردن آنها را ندارد بر يكتايى او گواهى مىدهند . ( مجمع البيان ) اولوا الفضل ( - ف ) وَ لا يَأْتَلِ أُولُوا الْفَضْلِ مِنْكُمْ وَ السَّعَةِ